Банк развития Казахстана
  • kz

«Біздің заманымыздың батырлары»: «МаслоДел» ЖШС пандемия кезінде қалай белсенді дамып келеді?

2020 жыл көптеген бизнес өкілдері үшін уақытты жоғалту, шығындар мен көңілсіздіктермен синоним болды. Карантиндік шаралар мен ұзаққа созылған локдаундар тұтынушылық сұранысты төмендетіп, өндірістік, технологиялық тізбектерді үзіп, ұлттық нарықтарға қарлы боран әкелді, бұл «коронадағдарыс» деп аталатын бұрын-соңды болмаған салдарға әкелді. IT және фармацевтикадан басқа, экономиканың барлық дерлік салалары құлдырап жатқан сияқты. Алайда, тәжірибе көрсеткендей, мұндай мәлімдеме шындықтан алыс: жаһандық хаос кезінде карантинге дейінгі өндірістік көрсеткіштерді сақтап қана қоймай, кірісті көбейте алатын компаниялар болды.

Қазақстандық тамақ өнеркәсібі нарығында ардагер болып саналатын «Масло-Дел» ЖШС өсу қарқынын арттырды және жаңа 2021 жылы экспорт перспективаларына оптимистік көзқараспен қарайды. Компания өкілдерінің айтуынша, табанды өндірістік еңбек, сапаны тұрақты бақылау, сауда командасының үйлесімді жұмысы және ілгерілетудің оңтайлы стратегиясы қазіргі заманғы сын-қатерлерді жеңуге көмектеседі. Қазақстанның Даму Банкінің «DBK Talk»-қа берген сұхбатында «Масло-Дел» ЖШС басшысы Павел Селиванов өндірілген циклдер мен тұтынушылық паттерннің қалай өзгергені, сондай-ақ майлы дақылдар мен сүт өнімдері нарығының динамикасы туралы әңгімелейді.

3b67394554b121f86437f2293c22a1c5-small.jpg

Бүгінде Қазақстан, бүкіл әлем сияқты, COVID-19-бен күресуде. Пандемия көптеген кәсіпорындардың қызметіне теріс әсер етті. Пандемия Сіздің өндірістік цикліңізге қалай әсер еткенін айтыңызшы?

Пандемия бізге мүлдем әсер еткен жоқ деп айтуға болмайды, өйткені туындаған вирус өндірістік цикл процесіне әлі де белгілі бір түзетулер енгізді, әсіресе бұл республикадағы алғашқы толқын кезінде сезілді. Атап айтқанда, біз шикізат пен материалдарды алудағы кейбір қиындықтарды, сондай-ақ өндірісте персоналдың айтарлықтай жетіспеушілігін сездік. Қызметкерлердің көпшілігі қала маңында, қала сыртында тұратындықтан, біз Үкіметтің қатаң шараларына байланысты қызметкерлердің логистикасында қиындықтарға тап болдық. Осы жағдайдан шығу және мәселені шешу үшін компания қызметкерлерді тұрғын үймен, көлікпен және қорғаныс құралдарымен қамтамасыз етті.

Қазір өндірістік көрсеткіштер қандай?

Біз өндіретін өнімдер негізгі тұтыну өнімдері болғандықтан, компания айтарлықтай төмендеуді сезінбеді. Керісінше, карантин кезінде біз сату көлемін арттырдық. «Масло-Дел» компаниясы еңбек персоналын, сондай-ақ өндірістік және қаржылық ресурстарды белсенді жұмылдырудың арқасында осы қиын кезеңде жақсы нәтижелерге қол жеткізді.

Коронавирус тұтынушылық үлгіні едәуір өзгертіп, оны «е-маркетке» (интернет-маркет) қарай жылжытты. «Масло-Дел» ЖШС үшін қазіргі жаңа тұтынушылық модель қандай?

Әрине, әлемдік пандемия азық-түлік тұтыну динамикасына түзетулер енгізуде және қазір бұл процесс сөзсіз. Мысалы, карантинге байланысты B2B санатында сатылымның айтарлықтай төмендеуі байқалды, премиум өнімдерде төмендеу бар, бірақ бұл ретте бағаның тартымдылығына байланысты орташа сегмент өнімдерінде өсім байқалады. Демек, табысы орташа және төмен деңгейдегі халықты қолдау үшін «Масло-Дел» компаниясы жаппай сегмент өнімдерін өндіру көлемін ұлғайтуды жоспарлап отыр және сүт, қаймақ, күнбағыс майы мен жоғары сапалы, төмен бағалы спредтерге назар аударады.

IMG_1487.JPG

Экспорт географиясы қандай? «Масло-Дел» ЖШС өнімдері үшін Топ-үш бағытты атаңызшы? Пандемия оларды өзгертті ме?

Бірінші кезекте «Масло-Дел» компаниясы бүкіл республика бойынша ірі супермаркеттерден бастап «үй жанындағы» дүкендерге дейін жергілікті халықты азық-түлікпен қамтамасыз етуге мүдделі. Біздің басым мақсатымыз – ішкі нарық. Сонымен қатар, біз өз өнімдерімізді Қытай, Ресей, Өзбекстан, Қырғызстан және басқа да жақын шет елдер мен ТМД елдеріне экспорттаймыз. Бүгінгі таңда сыртқы нарықтарда өсімдік майы мен сүт өнімдері үлкен сұранысқа ие.

Ішкі нарықта жағдай қалай? «Масло-Дел» ЖШС ішкі нарықтың қанша пайызын жабады?

Бүгінгі таңда «Масло-Дел» ЖШС өнімдерінің ассортиментінде 180-нен астам өнім түрі бар, бұл ретте ішкі нарықты қамту пайызы өнім түріне байланысты 10-50% құрайды. Мысалы, қазіргі уақытта компания «Петропавл» және «MilkоВо» сауда маркаларымен сүт өнімдерін өндіру бойынша Қазақстанда көшбасшы мәртебесіне ие. Атап айтқанда, біз нарық үлесін 10% - дан 27% - ға дейін ұлғайттық. Сонымен қатар, біз қазақстандық нарықтың 45% - ын қамти отырып, май және спредтер, қоюландырылған сүт өндіру бойынша танымал көшбасшы болып табыламыз.

Май өнімдерінің нарығы бәсекеге қабілеті жоғары: мұнда импорттық өнімдер де, жергілікті өнімдер де бар. Ол кім, Сіздің басты бәсекелесіңіз?

Нарықтағы әрбір өнімнің импорттық және жергілікті бәсекелестері бар: ірі өндірушілер бар, сонымен қатар шекаралас елдерден бір реттік жеткізушілер де бар. Сондықтан біздің басты бәсекелесіміз кім екенін айту қиын. Біздің басты бәсекелестік артықшылығымыз жөнге салынған, нақты құрылған бизнес-процесс, сондай-ақ компанияның алқабтан сөреге дейін интеграциялануы болып табылады – бұл шикізаттан дайын өнімге дейін қайта өңдеудің толық циклі, уақтылы жеткізу және бүкіл ел бойынша дамыған дистрибьюторлық желі. «Масло-Дел» компаниясы 20 жылдан астам уақыт бойы Қазақстандықтарды жоғары сапалы азық-түлікпен қамтамасыз етіп келеді.

foto-k-sberbanku_06.11.2020.png

Бірыңғай синергияны құрайтын компанияның 2200-ден астам қызметкері бірыңғай механизм ретінде жұмыс істейді. Тұрақты өндірістік еңбек, сапаны тұрақты бақылау, сауда тобының үйлесімді жұмысы, оңтайлы жылжыту стратегиясы, тұтынушы мен қаржы институттары үшін жақсы бедел өсу қарқынын сақтауға көмектеседі.

Майлы дақылдар өндірісі өте күрделі және көп еңбекті қажет ететін процесс, бүгінгі таңда Қазақстандағы саланың жағдайын қалай бағалайсыз?

Қазақстанда өсірілетін майлы дақылдар сұранысты өткен жылдармен салыстырғанда бірнеше есеге арттырды. Бұл май өнімдерін өндіруде пальма майларына қарағанда дәстүрлі майларға көбірек көңіл бөлінетіндігін көрсетеді, бұл нарықтағы шикізат жетіспеушілігінің маңызды себептерінің бірі болып табылады. Алайда, егер үкімет шикізат экспортына шектеу шараларын қолданса, онда Қазақстанның май саласы ел халқын да қамтамасыз етіп, экспорт көлемін ұлғайта отырып, дайын өнімнің шығуын ұлғайта алады.

Мемлекет азық-түлік нарығының әкімшісі және реттеушісі рөлінде болуға және шикізат экспортына баж салығын немесе басқа да шектеу шараларын енгізу жолымен жергілікті зауыттар қуаттарының 100% жүктелуін бақылауға, қамтамасыз етуге тиіс. Шикізат жетіспеген кезде өндірушілер оны импорттауға мәжбүр болады, нәтижесінде дайын өнімнің түпкілікті бағасы әсер етеді. Мысалы, Ресей өзінің азық-түлік нарығын басқарады және шикізат импорты мен экспортын реттеу арқылы өз зауыттарын 100% қуатына жүктеуге тырысады. Сондықтан онда майлы дақылдар экспортына баж салығы сияқты шектеу шаралары қолданылады, өйткені шикізаттан дайын өнім шығарылады, осылайша жергілікті тұтыну көлемі жабылып қана қоймай, дайын өнімді тартымды бағамен экспортқа шығаруға мүмкіндік беріледі.

1 кесте

Күнбағыс тұқымдары

Қазақстан

Ресей

мың тонна

%

мың тонна

%

Бастапқы қорлар

144

13,09

37

0,26

Жалпы алым

756

68,73

13900

99,36

Импорт

200

18,18

52

0,37

Жиыны

1100

100,00

13989

100,00

Экспорт

400

36,36

540

3,86

Қайта өңдеуді қоса алғанда тұтыну

660

60,00

13400

95,79

Соңғы қалдықтар

40,00

3,64

49

0,35

Өндірістегі сапа стандарттары қандай? Қандай технологиялар қолданылады?

«Масло-Дел» компаниясының барлық өнімдерінің Кеден одағының техникалық регламенттерінің талаптарына сәйкестігі туралы декларациясы бар. Компания ҚР СТ ИСО 22000-2006 Тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі менеджменті жүйесі бойынша сертификатталған, сондай-ақ Халал сертификаты бар.

Оның үстіне, өндіріс процесінде компания адам факторының қатысуын барынша азайтатын ең заманауи және озық технологияларды пайдаланады. Кадрлардың жоғары біліктілігі маңызды. Өнімнің сапасы бойынша шикізаттан бастап дайын өнімді дүкендердегі сөрелерге жеткізуге дейінгі сапаны үнемі қадағалайтын үлкен команда жұмыс істейді - бұл зертхана, өндірістік персонал, сапа бөлімі, сауда тобы және т. б.

Біз пандемияға қарамастан, жұмыс орындарының санын сақтап қалған санаулы компаниялардың біріміз екенімізді ерекше атап өткім келеді, компанияда өткен жылдағыдай 2200-ден астам қызметкер жұмыс істейді.

Республикалық қазынаға жыл сайынғы салық аударымдарының мөлшері?

2019 жылы Республикалық қазынаға жыл сайынғы салық аударымдарының мөлшері 2 млрд. теңгеден асты.

Қазақстанның Даму Банкімен ынтымақтастық туралы толығырақ айтып берсеңізші? Неліктен Сіз өз жобаңызды қаржыландыру үшін ҚДБ-ні таңдадыңыз?

Қазақстанның Даму Банкінің сервисі жоғары деңгейде. ҚДБ барынша оңтайлы пайыздық мөлшерлемелерді, ұзақ инвестициялық ақшаларды және жедел шешім қабылдауды ұсынады.

2016 жылы ҚДБ өсімдік майының Қытайға экспортын ұлғайту және сатудың жоспарланған өсімін қолдау жобасын қаржыландыра отырып, біздің компанияға қолдау көрсетті. Оның құны 5 млрд теңгені құрады, оның 100% - ын бізге ҚДБ 2021 жылға дейінгі мерзімге 8% сыйақы мөлшерлемесімен қарыз түрінде берді. Қаржыландыруды біз «Нұрлы Жол» инфрақұрылымды дамытудың мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде отандық экспорттаушыларды қолдау желісі бойынша алдық, өйткені ҚДБ бірнеше жыл бойы бағдарламаның негізгі операторы болып келеді. Бүгін біз оң нәтижелерді көріп отырмыз – «Маслодел» компаниясы өнімінің Қытайға экспорты соңғы жылдары 4 есе өсті, бұл көрсетілген қаржылық қолдаудың тиімділігін көрсетеді.

Компанияның болашаққа жоспарлары?

Бүгінгі таңда көптеген компаниялар пандемия салдарынан қиындықтарға тап болып, өндірісті, штатты қысқартуға, филиалдар мен бөлімдерді жабуға мәжбүр болған кезде, әсіресе, біреу, керісінше, жаңа инвестициялық жобаны кеңейтуге немесе іске қосуға ниетті екендігі туралы жаңалықтар қуантады, өйткені бұл жұмыс орындарының ұлғаюын, бюджетке түсулердің, экономиканың дамуын білдіреді. Елдегі ағымдағы жағдайларға қарамастан, «Масло-Дел» компаниясында зауыттардың оң жетілдірілуі байқалады. Мысалы, біз Петропавлдағы сүт зауытын жаңарттық, пастерленген сүт өндіру желісін сатып алдық, 150-ге жуық жаңа жұмыс орны ашылды. Сонымен қатар, өсімдік майларын гидрогенизациялау жобасы іске асырылды, Солтүстік Қазақстан облысының Новоишим ауылында тұқымдарды қабылдау, сақтау және қайта өңдеу зауыты жаңғыртылды.

Осы өзгерістердің барлығы сүт және май өнімдерінің өсу перспективасына жоспарларды айқын көрсетеді. Сүттің, қаймақтың, өсімдік майының және басқа да ағымдағы тауарлардың көлемін ұлғайта отырып, біз өз тауарларымыздың желісіне жаңа брендтер қосуды жоспарлап отырмыз.

АО «Банк Развития Казахстана»
проспект Мәңгілік Ел, здание 55 А, н.п. 15 Z05T3E2 Астана
+7 (7172) 79 26 79